ขายเพิ่ม แต่ทำไมเงินสดไม่เพิ่ม?

ข้อสังเกตก่อนเริ่ม: การเติบโตเพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้เงินสดลดลง หากเก็บเงินได้เร็วและสินค้าหมุนเวียนดี ยอดขายที่เพิ่มขึ้นจะสร้างเงินสดด้วยซ้ำ ปัญหาเกิดเมื่อการเติบโตมาพร้อมกับวงจรเงินสดที่ยาวขึ้น ใช้ปุ่มสถานการณ์ตัวอย่างเพื่อดูกรณีนั้น

การคำนวณทำในเบราว์เซอร์ของคุณ ข้อมูลที่กรอกไม่ได้ถูกส่งไปยังเซิร์ฟเวอร์

เงินสดเปลี่ยนอย่างไรในแต่ละเดือน

หน่วย: พันบาท · ลูกหนี้ สต็อก เจ้าหนี้ และเงินสด เป็นยอด ณ วันสิ้นเดือน ห้ามบวกรวมข้ามเดือน ส่วนรายได้ กำไร และเงินสดจากการดำเนินงาน เป็นยอดของเดือนนั้น บวกรวมได้

วิธีคำนวณ

ประเด็นสำคัญ: ระยะเวลาเก็บเงิน ระยะเวลาถือสต็อก และระยะเวลาจ่ายเจ้าหนี้ ไม่ได้เปลี่ยนกำไร

สิ่งที่เปลี่ยนคือจังหวะที่เงินเข้าและออก ยิ่งขายมาก ลูกหนี้และสินค้าคงเหลือยิ่งเพิ่ม เงินสดจึงไปจมอยู่ที่นั่นก่อนจะกลับมา นี่คือเหตุผลที่ยอดขายเติบโตแล้วเงินสดลดลงได้

กรณีตัวอย่าง อ่านได้โดยไม่ต้องเลื่อนอะไรเลย

กดปุ่มกรณีตัวอย่างข้างบนจะได้ค่านี้ คือขายได้มากขึ้นเป็น 130% ของเดิม พร้อมกับลูกค้าจ่ายช้าลงเป็น 75 วัน และของค้างสต็อกนานขึ้นเป็น 70 วัน ส่วนวันจ่ายเจ้าหนี้คงไว้ที่ 30 วัน

ผลที่ได้คือรายได้ตลอด 12 เดือนเพิ่มขึ้น 23.79 ล้านบาท กำไรสุทธิเพิ่มขึ้น 7.23 ล้านบาท ทั้งสองตัวเป็นข่าวดีตามที่ควรจะเป็น แต่เงินสดปลายงวดกลับลดลง 11.61 ล้านบาท จาก 21.48 ล้านบาท เหลือ 9.87 ล้านบาท

เงินหายไปไหน คำตอบอยู่ในบรรทัดเดียว เงินทุนหมุนเวียนที่จมอยู่ในลูกหนี้และสต็อกเพิ่มขึ้น 18.84 ล้านบาท กำไรที่ทำได้เพิ่มถูกดูดเข้าไปอยู่ตรงนั้นก่อน แล้วจะกลับมาเป็นเงินสดทีหลัง ปัญหาคือค่าจ้าง ค่าเช่า และเจ้าหนี้ ไม่ได้รอตามจังหวะนั้น

และมีอีกอย่างที่ตารางด้านบนบอกแต่ตัวเลขสรุปไม่บอก เงินสดของบริษัทนี้ติดลบอยู่ 3 เดือนกลางทาง คือ ต.ค. 26 -3,733 · พ.ย. 26 -3,312 · ธ.ค. 26 -2,726 ต่ำสุดที่ -3,733 พันบาทในเดือน ต.ค. 26 แบบจำลองนี้ไม่กู้เงินให้อัตโนมัติ ยอดติดลบจึงค้างอยู่อย่างนั้น ซึ่งตั้งใจให้เป็นแบบนั้น เพราะสิ่งที่ต้องเห็นคือ ถ้าจะโตแบบนี้ ต้องเตรียมวงเงินไว้ล่วงหน้าเท่าไรและเมื่อไร ไม่ใช่ปล่อยให้แบบจำลองกลบปัญหาด้วยการกู้ให้เอง

ตอนสร้างเครื่องมือนี้ เราเองก็คาดผิด การโตอย่างเดียวไม่ได้ทำให้เงินสดหาย ปรับเฉพาะยอดขายเป็น 130% โดยคง DSO และ DIO ไว้เท่าเดิม เงินสดปลายงวดกลับเพิ่มขึ้น เพราะกำไรส่วนเกินสูงพอให้การเติบโตสร้างเงินสดได้เอง คำว่า "ขายดีจนเจ๊ง" จึงไม่ได้เกิดจากการขายดี แต่เกิดจากการขายดีพร้อมกับวงจรเงินสดที่ยาวขึ้น ซึ่งเป็นคนละปัญหาและแก้คนละวิธี

ที่มาของตัวเลข

ตัวขับทั้งหมด ยอดยกมา และสูตร มาจากรายงาน 09 Rolling Forecast ในชุดเสริม เปิดคู่มือ →

กำไรหลังต้นทุนเงินสดในแบบจำลองนี้เป็นกำไรส่วนเกิน ไม่ใช่กำไรขั้นต้นตามมาตรฐานบัญชี ถ้าจะเทียบกับงบของบริษัทจริง อ่านคู่มือรายงาน 09 และตารางเทียบนิยามก่อน